Nauczanie

-    do pogadanki pytania przygotowuje nauczyciel, do dyskusji muszą się także przygotować uczniowie
-    pogadanka najczęściej występuje na początku lekcji, rzadko stosowana jest w części zasadniczej lekcji, a dyskusja stosowana jest najczęściej jako trzon lekcji, z reguły trzeba na nią poświęcić całą jednostkę lekcyjną
-    dyskusja stosowana jest, gdy uczniowie posiadają już jakąś wiedzę, a dyskusja niekoniecznie
-    dyskusja obejmuje treści problemowe (nie można uczniom postawić jednoznacznych odpowiedzi, przy czym muszą istnieć co najmniej dwa warianty wyboru), do pogadanki nadają się w zasadzie wszystkie treści
-    w pogadance nauczyciel pełni rolę kierowniczą, w dyskusji może być jednym z uczestników

Czynności metodyczne w dyskusji powinny wyglądać następująco
-    wprowadzenie do dyskusji
-    przedstawienie tematu w postaci problemu
-    rozwiązywanie problemu za pomocą wymiany poglądów
-    podsumowanie i wyciągnięcie wniosków

Nauczyciel w metodzie dyskusji ma obowiązek
-    przygotować pytania problemowe tak, aby wywoływały one u uczniów pozytywną motywację do uczestnictwa w dyskusji
-    wprowadzić do dyskusji, do jej tematu
-    pilnować, czy dyskusja nie wykracza poza temat
-    udzielać głosu, dbać, by uczniowie się nie przekrzykiwali
-    podsumować dyskusję

Pogadanka polega na zadawaniu pytań przez nauczycieli i uzyskiwaniu od uczniów pożądanych odpowiedzi. To kierowana przez nauczyciela rozmowa z uczniami, podczas której drogą pytań nauczyciel naprowadza ucznia do rozwiązania danej sytuacji dydaktyczno – wychowawczej. Stosuje się ją w przedmiotach zarówno teoretycznych, jaki i ściśle zawodowych, praktycznych, na wszystkich szczeblach kształcenia, typach i toku lekcji.

Ze względu na miejsce wykorzystania pogadanki w jednostce lekcyjnej mówimy o
1)    Pogadance wstępnej – stosowana na początku zajęć. Pełni funkcje
-    nawiązującą do poprzedniej lekcji,
-    utrwalającą posiadaną widzę,
-    porządkującą wiedzę uczniów,
-    przygotowującą do analizy, przyswojenia nowych treści.
2)    Pogadance zasadniczej – stosowana podczas opanowywania nowych treści. Występuje bardzo rzadko na poziomie szkoły średniej dlatego, że w swojej istocie jest to heureza (pogadanka heurystyczna).
3)    Pogadance końcowej – jej celem jest sprawdzenie stopnia opanowania wiedzy przez uczniów, wychwycenie luk i dopełnienie tej wiedzy. Najczęściej występuje w ogniwie podsumowującym lekcję i utrwalającym. Służy syntezie i ma pełnić funkcję korygującą błędy przyswajanej wiedzy.

Aby pogadanka końcowa spełniała wymogi metodyczne
-    musi być odpowiednio przygotowana w sensie zestawu pytań – pytania przygotowane, naprowadzające, zbierające, stawiane w sposób jasny, jednoznaczny, zrozumiały, przystępny, o różnym stopniu trudności
-    nauczyciel musi zwracać uwagę na odpowiedzi uczniów i w oparciu o nie formułować następne pytania
-    scenariusz pytań ulega zatem zmianie

Efektywność metodyczna pogadanki uzależniona jest od
-    żywego i interesującego przebiegu pogadanki
-    niezwykle starannego przygotowania pytań przez nauczyciela (pytania mogą być przygotowujące, naprowadzające i zbierające)

Wykład polega na przedstawieniu uczniom zagadnień, które już częściowo znają lub wprowadzeniu ich w problematykę zupełnie nową. Wykład musi by dostosowany do przeciętnego poziomu intelektualnego danej klasy i stopnia przygotowania uczniów do analizowania tematyki. Jako metoda podstawowa może być stosowany w klasach wyższych (od 4 – 5 klasy technikum, od 3 – 4 klasy liceum).  W klasach niższych może być stosowany tylko we fragmentach lekcji. Wykład nie może trwać dłużej niż 20 – 30 minut. Podstawowymi umiejętnościami w tej metodzie jest słuchanie i robienie notatek.

Istotne dla wykładu jest uwzględnienie elementów systematyczności, rozumowania, dowodzenia, logicznej konstrukcji i odpowiedniego przygotowania uczniów do korzystania z tej metody. Zaletą wykładu jest ekonomiczność – pozwala w krótkim czasie przekazać dużą ilość materiału. Prezentacja i przedstawienie treści programowych wymaga stałej kontroli nauczyciela odnoszącej się do realizacji planu wykładu.

Wykład może być prowadzony w dwojaki sposób
•    sposób genetyczny – polega na podaniu krótkiej historii danego zagadnienia, ma zastosowanie w przedmiotach humanistycznych
•    sposób analityczno – syntetyczny – wymaga podziału nauczania na pewne części przy uwzględnieniu strukturalnej całości danego przedmiotu

Uzyskanie właściwego efektu, skuteczność wykładu wymaga
-    odpowiedniego doboru treści
-    zaprezentowania uczniom planu wykładu i zapisania go na tablicy
-    logicznego i konsekwentnego przeprowadzania wykładu
-    stałej kontroli rozumienia przekazywanych treści
-    obrazowości przekazywanych treści
-    ilustrowania treści przykładami
-    odwoływania się do wyobraźni uczniów
-    wyodrębnienia z wykładu myśli podstawowych, kluczowych, najważniejszych i ich odróżnienia od myśli drugorzędnych
-    przygotowania przez uczniów do uczestnictwa w tej metodzie (mówimy co zapisać, kiedy, trzeba sprawdzić notatki, umiejętność ich robienia)
-    dostosowania języka wykładu do poziomu intelektualnego uczniów

Opowiadanie to opis pewnych zdarzeń, faktów, procesów, czynności. Nie zawiera ono w sobie wielu elementów do przyswojenia i zrozumienia. Metoda ta jest stosowana przede wszystkim wtedy, gdy zachodzi konieczność zaznajomienia uczniów z pewnymi zjawiskami, których nie da się przedstawić za pomocą innych metod, gdy istnieje konieczność przedstawienia grupowego faktów i zdarzeń.

Opowiadanie spełnia swe funkcje dydaktyczne wtedy, gdy
-    jest żywe
-    jest zwarte
-    jest obrazowe
-    sprzyja koncentracji uwagi
-    kształtuje określone emocje

Aby opowiadanie można było stosować w procesie dydaktycznym, musi ono spełniać kilka warunków
-    musi uwzględniać wprowadzenie określenia czasu, miejsca, osoby i inne warunki, wydarzenia, zjawiska, sytuacje
-    musi opierać się na takiej konstrukcji, aby zachować chronologię zdarzeń
-    musi dbać o kulturę języka, poprawność, intonację, kwiecistość

Podstawową zaletą opowiadania jest to, że może być stosowane w różnych warunkach i momentach procesu dydaktyczno – wychowawczego. Wykorzystuje się je przede wszystkim w klasach początkowych, a także na początku wprowadzania danych treści, które będą potem podstawą do głębszej analizy. Nie może być główną metodą w realizacji treści w szkolnictwie wyższym.